ਜੂਨ 1984 ਦੇ ਘਲੂਘਾਰੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ: ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨੂੰ ਸਲਾਮ, ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਲਾਹਨਤ: ਭਾਈ ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - “ਅਨ ਕਾਏ ਰਾਤੜਿਆ ਵਾਟ ਦੁਹੇਲੀ ਰਾਮ ॥ ਪਾਪ ਕਮਾਵਦਿਆ ਤੇਰਾ ਕੋਇ ਨ ਬੇਲੀ ਰਾਮ ॥” ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਇਹ ਤੁਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਪ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਅੰਤ ਇਕੱਲਾਪਣ ਅਤੇ ਨਿੰਦਿਆ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੂਨ 1984 ਦੇ ਘਲੂਘਾਰੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਕਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੱਚਖੰਡ ਸ਼੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਹਜੂਰੀ ਰਾਗੀ ਭਾਈ ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਪਰਲੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਜੂਨ 1984 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਉੱਤੇ ਅਮਿੱਟ ਜ਼ਖ਼ਮ ਛੱਡੇ। ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਘਲੂਘਾਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਿੰਘਾਂ, ਸਿੰਘਣੀਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਓਨ੍ਹਾ ਦਸਿਆ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਰੂਹ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੂਨ 1984 ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਅਤੇ ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਅਸੂਲਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਲੇਰੀ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਓਨ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਨੈਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੂਨ 1984 ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਕੂਮਤੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਤਿੱਖੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਹਨਤਾਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਓਨ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਸੱਤਾ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਸਦੀਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਸੱਚ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵੰਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੂਨ 1984 ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵੀ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਅੱਜ ਤੱਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿਚ ਭਾਈ ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਜੂਨ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੰਘਾਂ ਅਤੇ ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਦੇ ਅਦੁੱਤੀ ਜਜ਼ਬੇ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖਤਾ ਕਦੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਦੁਖਾਂਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੀ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ੁਲਮ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਤਾਕਤਵਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਤਿਹਾਸ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।