ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ- ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਨੀਮ ਕਰੋਲੀ ਬਾਬਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਗੱਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਕੈਂਚੀ ਧਾਮ ਹੈ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਾਬਾ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਬਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਕੈਂਚੀ ਧਾਮ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਵਿਰਾਮ ਸਥਾਨ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 11 ਸਤੰਬਰ, 1973 ਨੂੰ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਨੈਨੀਤਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕੈਂਚੀ ਧਾਮ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਦੇ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਨੇ ਇੱਥੇ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ, ਇਹ ਬਾਬਾ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖਾਸ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਨੀਮ ਕਰੋਲੀ ਬਾਬਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਬਲ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕੰਬਲ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ "ਕੰਬਲ ਵਾਲੇ ਬਾਬਾ" ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਰਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ, ਸੇਵਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਾਬਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੈਂਚੀ ਧਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਫੈਲ ਗਈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਾਬਾ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ। ਐਪਲ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਟੀਵ ਜੌਬਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਮਾਰਕ ਜ਼ੁਕਰਬਰਗ ਤੱਕ ਦੇ ਨਾਮ ਬਾਬਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਚਰਚਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ।
ਕੈਂਚੀ ਧਾਮ ਬਾਬਾ ਦਾ ਤਪੱਸਿਆ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਮਾਧੀ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ, ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਧਕਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।
1973 ਵਿੱਚ, ਬਾਬਾ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜਨ ਲੱਗੀ। ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਗਰਾ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਗੜ ਗਈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੇਲਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਲਈ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਡਾਕਟਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਸਕੇ।
11 ਸਤੰਬਰ, 1973 ਨੂੰ, ਨੀਮ ਕਰੋਲੀ ਬਾਬਾ ਦਾ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਇਸਨੂੰ "ਮਹਾਸਮਾਧੀ" ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਆਮ ਮੌਤ। ਬਾਬਾ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਬੰਧ ਸੀ।