ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁਮਾਰ ਸਾਨੂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ

ਮੁੰਬਈ- ਅੱਜ, ਸ਼ਨੀਵਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਵਰਗੀ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਰਸੀ ਹੈ। ਜਗਜੀਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਸੁਰੀਲੀ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰੇਕ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ 90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸਟਾਰ ਗਾਇਕ ਕੁਮਾਰ ਸਾਨੂ ਸਨ।

ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਕੁਮਾਰ ਸਾਨੂ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਟਲਾਂ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਦੌਰ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਜਿਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ।

ਕੁਮਾਰ ਸਾਨੂ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਗ਼ਜ਼ਲ ਗਾਇਕ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇੜਲੇ ਇੱਕ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ।

ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਾਨੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬੁਲਾਇਆ। ਘਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਨੂ ਨੇ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਕਲਾਸਿਕ ਗੀਤ "ਮੇਰੇ ਸਮਾਨੇ ਵਾਲੀ ਖਿੜਕੀ ਮੇਂ" ਗਾਇਆ। ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਗੀਤ ਦਿੱਤਾ।

ਕੁਮਾਰ ਸਾਨੂ ਨੇ ਖੁਦ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਦ ਕਪਿਲ ਸ਼ਰਮਾ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ 2 ਦੇ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਪਰਸੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਾਂਗੇ ਅਤੇ ਦੇਖਾਂਗੇ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਸੀ।"

ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਸਾਨੂ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਫੇਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।' ਮੈਂ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਗਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਸਾਰੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਤਾੜੀਆਂ ਵਜਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।"

ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਫੇਮਸ ਸਟੂਡੀਓ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਉੱਥੇ ਆਪਣਾ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚੋਂ 1, 500 ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਜੋੜੀ ਕਲਿਆਣਜੀ-ਆਨੰਦਜੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੁਮਾਰ ਸਾਨੂ ਲਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਏ।

ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਵੀ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਡਿਤ ਛਗਨਲਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਜਮਾਲ ਖਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1961 ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜਿੰਗਲ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਪਲੇਬੈਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਲਈ ਬੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਉਸਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਤੋਂ ਜਨਤਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਉਸਦੀ "ਬੋਲ-ਪ੍ਰਧਾਨ" ਸ਼ੈਲੀ, ਜਿਸਨੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ, ਡੂੰਘੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੀਲੀਆਂ ਧੁਨਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਿਆ।

ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਚਿਤਰਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸਨੇ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 1976 ਦਾ ਐਲਬਮ, "ਦਿ ਅਨਫੋਰਗੇਟੇਬਲਜ਼", ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1987 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਡਿਜੀਟਲ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਆਡੀਓ ਸੀਡੀ, "ਬਿਓਂਡ ਟਾਈਮ" ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਮਲਟੀ-ਟਰੈਕਿੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ।

ਉਸਨੇ "ਅਰਥ" (1982), "ਸਾਥ ਸਾਥ" (1982), ਅਤੇ "ਪ੍ਰੇਮ ਗੀਤ" (1981) ਅਤੇ ਕਲਾਸਿਕ ਟੀਵੀ ਲੜੀ "ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ" (1988) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗਾਇਆ।

ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ 2003 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ, ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 1998 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। 2012 ਵਿੱਚ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। 2014 ਵਿੱਚ, ਇੰਡੀਆ ਪੋਸਟ ਨੇ ਉਸਦੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ, ਗੂਗਲ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ 72ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਡੂਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁਬਾਨਾਂ 'ਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ "ਸਾਥ ਸਾਥ" ਦੀ "ਤੁਮਕੋ ਦੇਖਾ ਤੋ ਯੇ ਖਿਆਲ ਆਇਆ", ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ "ਵੋ ਕਾਗਜ਼ ਕੀ ਕਸ਼ਤੀ", ਕੈਫੀ ਆਜ਼ਮੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ "ਤੁਮ ਇਤਨਾ ਜੋ ਮੁਸਕੁਰਾ ਰਹੇ ਹੋ", "ਕਲ ਚੌਧਵਿਨ ਕੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਉਣ ਲਈ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਤਕਕ ਜਾਏਗੀ, " ਅਤੇ "ਚਿਥੀ ਨਾ ਕੋਈ ਸੰਦੇਸ਼" ਜੋ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ "ਗ਼ਜ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 10 ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਨੂੰ 70 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲਿਆ।