ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ-ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਦਰਜੇ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਂਮੰਡਲੇਸ਼ਵਰ, ਜਗਦਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ, ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕਿੰਨਰ ਅਖਾੜੇ ਦੀ ਮਹਾਮੰਡਲੇਸ਼ਵਰ ਮਮਤਾ ਕੁਲਕਰਨੀ ਨੇ ਆਈਏਐਨਐਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਹਲਚਲ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ।
ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਹਾਂਮੰਡਲੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਹੁਣ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕ ਵਾਂਗ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਈਏਐਨਐਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਮਤਾ ਕੁਲਕਰਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਇਸ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਗਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੱਚਾਈਆਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ। ਬਾਹਰੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੰਸਾਰ ਅੰਦਰੋਂ ਦੇਖਣ 'ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅੱਜ, ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਹਾਂਮੰਡਲੇਸ਼ਵਰ ਜਾਂ ਜਗਦਗੁਰੂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਨਾ ਤਾਂ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਵੈ-ਬੋਧ ਹੈ।" ਸਿਰਫ਼ ਚੋਲੇ ਪਹਿਨਣ ਜਾਂ ਕੋਈ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਈ ਸੰਤ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ।
ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਮਮਤਾ ਕੁਲਕਰਨੀ ਨੇ ਸਵੈ-ਗਿਆਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵੀ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਮੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।"
ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਉਦਾਲਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਮਮਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਚਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਵੈ-ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਿਆਨ ਅਧੂਰਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਸਥਿਤੀ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ।
ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੱਚੇ ਸੰਤ ਦੇਖੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਸ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੌਂ ਝੂਠੇ ਸਨ, ਸਿਰਫ਼ ਅਹੁਦੇ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਮਹਾਮੰਡਲੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪਦਵੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਹਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਨਵੇਂ ਮਹਾਮੰਡਲੇਸ਼ਵਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਮਤਾ ਕੁਲਕਰਨੀ ਨੇ ਕਿੰਨਰ ਅਖਾੜੇ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਰਿਸ਼ੀ ਅਜੈ ਦਾਸ 'ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਉਠਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਮਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਉੱਚੇ ਮੰਚਾਂ ਤੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਨਾਚ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਨਾਚ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਮਾਮੂਲੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਟਰਾਜ ਰੂਪ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ।"
ਮਮਤਾ ਕੁਲਕਰਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮਹਾਮੰਡਲੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਨਕਲੀ ਲੋਕ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੱਚ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਚੋਲੇ ਜਾਂ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਗੁਰੂ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤਪੱਸਵੀ ਹੋਵੇ, ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਦਿਖਾਵੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰੇ।"